English
Chiều ngày 24/7/2026, tại TTC Hotel, TP. Cần Thơ, Hội thảo “Ứng dụng công nghệ chuyển đổi số trong quy trình chế biến thủy sản tại Việt Nam” đã được Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) phối hợp cùng Công ty YTECH tổ chức. Chương trình có sự tham dự của đại diện các hiệp hội, doanh nghiệp chế biến thủy sản, đơn vị cung cấp giải pháp công nghệ và các chuyên gia trong lĩnh vực tự động hóa, dữ liệu và chuyển đổi số.
Tham dự Hội thảo, PGS.TS. Lê Hoài Quốc – Chủ tịch Hội Tự động hóa TP. Hồ Chí Minh (HAuA) đã có bài phát biểu chia sẻ về vai trò của tự động hóa, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo trong quá trình nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh của ngành chế biến thủy sản Việt Nam.
Chuyển đổi số trở thành yêu cầu về năng lực cạnh tranh
Phát biểu tại chương trình, PGS.TS. Lê Hoài Quốc nhận định chuyển đổi số trong ngành thủy sản không chỉ dừng lại ở việc đưa một số phần mềm hoặc thiết bị tự động hóa vào nhà máy. Vấn đề quan trọng hơn là ứng dụng công nghệ để từng bước tái cấu trúc toàn bộ quá trình sản xuất, từ tiếp nhận nguyên liệu, chế biến, kiểm soát chất lượng, bảo quản trong kho lạnh đến truy xuất nguồn gốc, quản trị năng lượng và điều hành chuỗi cung ứng.
Ngành thủy sản Việt Nam có năng lực xuất khẩu và tiềm năng cạnh tranh quốc tế lớn, nhưng đồng thời đang phải đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao về chất lượng sản phẩm, an toàn thực phẩm, khả năng truy xuất, sử dụng năng lượng, nguồn nhân lực, môi trường và tiêu chuẩn của các thị trường xuất khẩu. Trong bối cảnh đó, tự động hóa và chuyển đổi số đang dần trở thành một điều kiện quan trọng để doanh nghiệp duy trì và nâng cao sức cạnh tranh.
Ba lớp công nghệ hình thành nhà máy thủy sản thông minh
Theo PGS.TS. Lê Hoài Quốc, một nhà máy chế biến thủy sản thông minh cần được xây dựng trên sự kết nối đồng bộ của ba lớp công nghệ.
Lớp thứ nhất là tự động hóa, bao gồm máy móc, robot, cảm biến, hệ thống thị giác máy và thiết bị điều khiển. Việc tự động hóa đúng công đoạn giúp doanh nghiệp giảm thao tác thủ công, nâng cao độ chính xác và duy trì chất lượng sản phẩm ổn định.
Lớp thứ hai là dữ liệu và kết nối, có nhiệm vụ liên thông thông tin từ dây chuyền sản xuất, kho lạnh, bộ phận quản lý chất lượng, hệ thống năng lượng và truy xuất nguồn gốc. Dữ liệu được cập nhật xuyên suốt giúp doanh nghiệp phát hiện vấn đề sớm hơn, phản ứng nhanh hơn và hạn chế tình trạng thông tin bị phân tán giữa các bộ phận.
Lớp thứ ba là trí tuệ và phân tích, trong đó AI, công cụ phân tích dữ liệu và các nền tảng quản trị thông minh được sử dụng để dự báo sản lượng, tối ưu công suất, kiểm soát năng lượng, cảnh báo sai lệch và hỗ trợ người quản lý ra quyết định.
Khi ba lớp này được kết nối chặt chẽ, doanh nghiệp mới có thể chuyển từ một nhà máy sử dụng các công cụ số riêng lẻ sang mô hình nhà máy thông minh, có khả năng vận hành và ra quyết định dựa trên dữ liệu.
Kết nối doanh nghiệp thủy sản với đơn vị công nghệ
Với vai trò là tổ chức nghề nghiệp trong lĩnh vực tự động hóa, Hội Tự động hóa TP.HCM xác định việc kết nối các đơn vị phát triển công nghệ với doanh nghiệp sản xuất là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Công nghệ chỉ thực sự tạo ra giá trị khi giải quyết được những vấn đề cụ thể trong quá trình vận hành của doanh nghiệp.
PGS.TS. Lê Hoài Quốc đánh giá cao việc YTECH – hội viên của Hội – chủ động phối hợp cùng VASEP tổ chức chương trình, qua đó đưa các giải pháp tự động hóa, dữ liệu và chuyển đổi số đến gần hơn với cộng đồng doanh nghiệp chế biến thủy sản.
Hội thảo cũng thể hiện rõ mô hình hợp tác giữa ba nhóm chủ thể: doanh nghiệp thủy sản đưa ra nhu cầu và bài toán thực tế; doanh nghiệp công nghệ đề xuất giải pháp; các hiệp hội thực hiện vai trò kết nối, hỗ trợ triển khai và xây dựng hệ sinh thái hợp tác. Đây là tiền đề quan trọng để những tiến bộ về tự động hóa, AI và công nghệ số được chuyển hóa thành ứng dụng cụ thể trong nhà máy.
Hướng đến chương trình thí điểm chuyển đổi số cho toàn ngành
Bên cạnh các hoạt động hội thảo và chia sẻ giải pháp, Chủ tịch Hội Tự động hóa TP.HCM đề xuất các bên có thể tiến xa hơn bằng việc từng bước xây dựng chương trình chuyển đổi số và tự động hóa dành riêng cho ngành chế biến thủy sản.
Theo định hướng này, HAuA, VASEP, YTECH và các đơn vị liên quan có thể lựa chọn một số doanh nghiệp để triển khai mô hình thí điểm. Quá trình thực hiện cần bắt đầu từ việc xác định đúng bài toán, lựa chọn giải pháp phù hợp, tổ chức triển khai, đo lường kết quả và chuẩn hóa mô hình trước khi nhân rộng.
Mỗi giải pháp công nghệ cần được đánh giá thông qua những chỉ số cụ thể như mức tăng năng suất, tỷ lệ giảm chi phí, lượng năng lượng tiết kiệm, khả năng cải thiện chất lượng và truy xuất nguồn gốc, cũng như thời gian hoàn vốn. Khi hiệu quả được đo lường rõ ràng, chuyển đổi số sẽ trở thành một bài toán đầu tư có căn cứ thay vì chỉ dừng lại ở định hướng chung.
Hội thảo “Ứng dụng công nghệ chuyển đổi số trong quy trình chế biến thủy sản tại Việt Nam” đã tạo không gian trao đổi giữa cộng đồng doanh nghiệp thủy sản và các đơn vị cung cấp giải pháp công nghệ. Qua chương trình, các bên có thêm cơ hội chia sẻ nhu cầu, kinh nghiệm thực tiễn và định hướng hợp tác, hướng đến mục tiêu nâng cao năng suất, chất lượng và vị thế của ngành thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Văn phòng HAuA